TEKSTI I PLOTË:
Dy gjëra ndodhën kohët e fundit që shumica e njerëzve i dëgjuan si lajme dhe i lanë të kalojnë. E para, Komisioni Europian çliroi 99.3 milionë euro për Shqipërinë si pjesë e Planit të Rritjes për Ballkanin Perëndimor. European Commission E dyta, Durana Tech Park në Durrës hapi dyert e tij në prill 2025, me qëllim tërheqjen e bizneseve ndërkombëtare të teknologjisë dhe krijimin e 5000 vendeve të reja të punës. U.S. Department of State
Pesë sekonda lajm. Pastaj programi vazhdon.
Por nëse i shikoni të dyja këto ngjarje me pak më shumë vëmendje, do të kuptoni se po flasim për diçka që nuk ndodh çdo vit. Po flasim për një ndryshim strukturor në ekonominë shqiptare që ose do të ju gjejë të përgatitur, ose do të kalojë pa ju prekur fare.
Çfarë është ky para dhe ku po shkon
Kur BE thotë që po jep para, shumë njerëz mendojnë automatikisht për korrupsion, kontrata të fshehta dhe para që humbasin diku në mes. Ky skepticizëm nuk është i gabuar, sepse ka histori. Por ky financim ka një strukturë të ndryshme. Nga 99.3 milionë eurot, 46.2 milionë do të shkojnë direkt në buxhetin e shtetit, ndërsa pjesa tjetër do të mbështesë projekte infrastrukturore nëpërmjet Kornizës së Investimeve të Ballkanit Perëndimor. European Commission
Kjo do të thotë që një pjesë e konsiderueshme po shkon në projekte konkrete fizike. Rrugë, energji, lidhje dixhitale. Gjëra që preken dhe maten.
Ky plan synon të nxisë përgatitjet e Shqipërisë për anëtarësim në BE duke sjellë përfitime para integrimit të plotë, duke përshpejtuar kështu procesin e zgjerimit dhe rritjen ekonomike. European Commission Me fjalë të thjeshta, nuk është ndihmë bamirëse. Është investim me kusht. Shqipëria bën reforma, BE jep para. Sa më shpejt bëhen reformat, aq më shumë para vijnë.
Kjo është logjikë biznesi, jo politikë e mirë.
Durana Tech Park: 5000 Vende Pune apo 5000 Premtime?
Tani le të flasim për Parkun Teknologjik të Durrësit, sepse ky është lajmi që duhet ta kuptojmë mirë para se ta festojmë apo ta hedhim poshtë.
Durana Tech Park synon të tërheqë biznese të huaja të teknologjisë informative, të mbështesë sipërmarrje të reja dixhitale dhe nomadë dixhitalë, dhe të krijojë 5000 vende të reja pune. U.S. Department of State Ky nuk është projekt i vogël. Është infrastrukturë serioze me incentiva reale për kompanitë.
Por ja ku bëhet interesante. 5000 vende pune nuk krijohen vetvetiu. Ato krijohen kur kompanitë vendosin të vijnë, dhe kompanitë vendosin të vijnë kur gjejnë njerëz të kualifikuar. Dhe njerëzit e kualifikuar duhet të ekzistojnë, ose të trajnohen.
Pyetja që duhet t’i bëjë çdo shqiptar sot nuk është “a do të hapet parku?” Ajo tashmë ka ndodhur. Pyetja është “a jam unë ndër ata 5000 njerëz, apo po pres që dikush tjetër të marrë ato vende?”
Paradoksi që askush nuk dëshiron ta diskutojë
Ndërkohë që po festojmë parqe teknologjike dhe fonde europiane, Banka Botërore ka nxjerrë një shifër që duhet të na shqetësojë. Rajoni i Ballkanit Perëndimor përballet me një paradoks të tregut të punës, ku mungesa e punëtorëve bashkëekziston me papunësi persistente mbi 10 për qind dhe pjesëmarrje relativisht të ulët të fuqisë punëtore nën 55 për qind, veçanërisht për gratë, të rinjtë dhe të moshuarit. World Bank
Lexojeni edhe njëherë. Bizneset nuk gjejnë njerëz. Njerëzit nuk gjejnë punë. Të dyja po ndodhin njëkohësisht.
Si është kjo e mundur? Sepse mungon lidhja mes asaj që bizneset kërkojnë dhe asaj që njerëzit dinë të bëjnë. Kompanitë teknologjike kërkojnë programues, analistë, specialistë marketingu dixhital. Sistemi arsimor vazhdon të prodhojë diplomë pa aftësi të aplikueshme. Dhe rezultati është ky paradoks i çuditshëm ku të gjithë vuajnë njëkohësisht.
Nëse trendet aktuale të popullsisë, rritjes dhe tregut të punës vazhdojnë, rajoni mund të përballet me mungesë prej 190 000 punëtorësh brenda pesë viteve të ardhshme. World Bank Kjo nuk është shifër e largët. Është e ardhme e afërt.
Çfarë duhet të bëjë një njeri i mençur tani
Le të jemi direkt. Nëse jeni të ri, nëse keni kohë dhe energji, dhe nëse jeni duke lexuar këtë artikull, atëherë keni një avantazh real që shumë njerëz nuk e shohin.
Shqipëria po hap dyer për teknologjinë. BE po financon infrastrukturën. Parku i Durrësit po pret biznese. Tregu po kërkon njerëz. E vetmja gjë që mungon jeni ju, por vetëm nëse zgjidhni të qëndroni jashtë.
Nuk duhet të jeni gjeniale. Nuk duhet të keni një diplomë nga Londra. Duhet të mësoni diçka konkrete. Programim bazë. Marketingun dixhital. Dizajnin grafik. Menaxhimin e projekteve. Gjuhën angleze në nivel profesional. Çdo gjë prej këtyre mund të mësohet falas ose me kosto minimale online sot, dhe çdo gjë prej tyre ju vendos direkt në kohor të atyre 5000 vendeve të punës që premton Durana Tech Park.
Rritja ekonomike ekziston. Por nuk ju pret
99 Milionë Euro nga BE.
5,000 Vende Pune të Reja.
Pyetja është Vetëm Një:A Je Gati Ti?
Banka Botërore parashikon që rritja ekonomike e kombinuar e Shqipërisë dhe vendeve fqinje të Ballkanit Perëndimor do të arrijë 3.2 për qind në 2025, me pritshmëri që të përshpejtohet në 3.5 për qind në 2026. World Bank Inflacioni po zbutet. Pagat po rriten. Investimet po vijnë.
Por rritja ekonomike është si lumë. Nëse jeni pranë tij, mund të pini. Nëse jeni larg, nuk ndiheni as nga lagështia.
Afërmia me rritjen ekonomike nuk varet nga fati apo nga kontaktet. Varet nga vendimet që merrni sot. Nëse vendosni të mësoni, të formalizoni, të investoni kohën tuaj në aftësi të duhura, jeni pranë lumit. Nëse prisni që situata të përmirësohet vetvetiu, rritja do të ndodhë pa ju.
Lajmet e mira janë të vërteta. Fondet europiane janë reale. Parku teknologjik është hapur. Pyetja e vetme që mbetet ju përket juve.
